Tại sao Vịnh Hạ Long vẫn tồn tại nạn bán hàng rong?
Cơ quan chức năng chưa xử lý triệt để, nhưng chủ tàu lại phải chịu trách nhiệm – Trách nhiệm thực sự thuộc về ai?**
Bán hàng rong trên Vịnh Hạ Long: Một thực trạng tồn tại dai dẳng nhiều năm. Di sản thế giới và hình ảnh chưa tương xứng.
Vịnh Hạ Long là Di sản thiên nhiên thế giới, biểu tượng du lịch quốc gia và là nguồn thu quan trọng của tỉnh Quảng Ninh. Mỗi năm, hàng triệu lượt khách trong nước và quốc tế đến đây với kỳ vọng được trải nghiệm một không gian du lịch văn minh, an toàn, xứng tầm di sản.
Thế nhưng, đi cùng vẻ đẹp hùng vĩ ấy là một hình ảnh quen thuộc đến mức… nhức nhối: những chiếc thuyền nan, xuồng nhỏ đeo bám tàu du lịch để bán hàng rong.
Tình trạng này không mới, không bất ngờ và cũng không phải “chuyện khó xử lý”. Nó đã tồn tại nhiều năm, được báo chí phản ánh liên tục, được dư luận nhắc đến nhiều lần. Vấn đề nằm ở chỗ: “nó chưa bao giờ được xử lý triệt để.”
Hàng rong trên vịnh – Không chỉ là chuyện mua bán.
Bán hàng rong trên Vịnh Hạ Long không đơn thuần là câu chuyện sinh kế của một nhóm người dân. Đó là vấn đề liên quan trực tiếp đến:
An toàn giao thông đường thủy: thuyền nhỏ, không đăng kiểm, không thiết bị an toàn, áp sát tàu du lịch đang di chuyển.
An toàn du khách: đặc biệt là khách quốc tế, người già, trẻ em.
Hình ảnh du lịch quốc gia: chèo kéo, làm phiền, gây phản cảm.
Uy tín của Di sản thế giới: một di sản nhưng quản lý thiếu chuẩn mực sẽ mất điểm nghiêm trọng trong mắt bạn bè quốc tế.
Vậy câu hỏi đặt ra là:
Vì sao một vấn đề rõ ràng như vậy lại kéo dài suốt nhiều năm? Vì sao bán hàng rong vẫn “sống khỏe” trên Vịnh Hạ Long?
Có thể chỉ ra một số nguyên nhân cốt lõi:
Quản lý theo kiểu chiến dịch: ra quân rầm rộ một thời gian, sau đó lại lắng xuống.
Xử lý phần ngọn, bỏ quên phần gốc: đuổi thì có, nhưng không có giải pháp sinh kế thay thế.
Thiếu chế tài đủ mạnh với đúng đối tượng vi phạm.
Trách nhiệm bị đẩy vòng quanh, không ai chịu trách nhiệm đến cùng. Và chính sự thiếu quyết liệt đó đã tạo điều kiện để nạn bán hàng rong tái diễn như một vòng lặp không hồi kết.
Khi chủ tàu bị xử lý, còn người bán hàng rong vẫn tồn tại – Sự đảo chiều trách nhiệm?
Chủ tàu du lịch: Từ đối tác phục vụ du lịch trở thành “đối tượng chịu trận”
Gần đây, một nghịch lý ngày càng rõ ràng: chủ tàu du lịch bị xử lý vì để thuyền bán hàng rong tiếp cận, trong khi người bán hàng rong – đối tượng vi phạm trực tiếp – lại khó bị xử lý dứt điểm.
Thực tế cho thấy: Chủ tàu không phải người bán hàng rong. Không có thẩm quyền cưỡng chế hay xử phạt. Không thể dùng biện pháp mạnh trên mặt nước.
Việc thuyền nan tiếp cận tàu du lịch thường diễn ra rất nhanh, mang tính bị động. Dù chủ tàu có nhắc nhở, xua đuổi, thì khi lực lượng chức năng không xuất hiện kịp thời, tình trạng này vẫn tái diễn.
Thế nhưng, chỉ cần có hình ảnh ghi nhận tàu bị đeo bám, chủ tàu có thể bị xử lý hành chính, nhắc nhở, thậm chí ảnh hưởng hợp đồng khai thác.
Điều này khiến không ít chủ tàu đặt câu hỏi:
Tại sao người bị làm phiền lại trở thành người bị xử lý?
Xử lý chủ tàu có giải quyết được gốc rễ vấn đề?
Lập luận từ phía cơ quan quản lý cho rằng: xử lý chủ tàu để nâng cao trách nhiệm, tránh tiếp tay cho hàng rong. Tuy nhiên, nếu nhìn thẳng vào thực tế, cách làm này bộc lộ nhiều bất cập:
Xử lý chủ tàu không làm biến mất thuyền bán hàng rong
Người bán hàng rong vẫn tồn tại, vẫn quay lại sau mỗi đợt ra quân
Trách nhiệm quản lý nhà nước bị “chia nhỏ” và đẩy sang doanh nghiệp
Nếu tiếp tục cách làm này, sẽ xảy ra một hệ quả nguy hiểm:
Doanh nghiệp du lịch bị bào mòn niềm tin, trong khi vấn đề cốt lõi vẫn không được giải quyết.
Du khách – Nạn nhân bị bỏ quên trong cuộc tranh cãi trách nhiệm.
Trong toàn bộ câu chuyện này, du khách – đối tượng cần được bảo vệ nhất – lại gần như đứng ngoài. Bị chèo kéo, làm phiền .Không được cảnh báo đầy đủ rằng mua hàng rong là vi phạm quy định. Trở thành người chứng kiến cảnh xử lý lộn xộn, thiếu nhất quán.
Khi trải nghiệm du lịch bị ảnh hưởng, niềm tin của du khách vào điểm đến cũng bị ảnh hưởng theo.
Trách nhiệm thực sự thuộc về ai và đâu là giải pháp chấm dứt bán hàng rong trên Vịnh Hạ Long? Không thể “đổ” trách nhiệm quản lý cho chủ tàu.
Chủ tàu có trách nhiệm phối hợp – điều này không ai phủ nhận. Nhưng chủ tàu không thể trở thành lực lượng thực thi pháp luật thay cho cơ quan chức năng.
Nếu:
Phương tiện vi phạm vẫn lưu thông. Người bán hàng rong không bị quản lý chặt. Chế tài không đủ răn đe thì việc xử lý chủ tàu chỉ là giải pháp tình thế, thậm chí phản tác dụng.
Trách nhiệm cần được xác định rõ ràng . Muốn xử lý triệt để, cần nhìn thẳng vào trách nhiệm của từng bên:
1. Cơ quan quản lý nhà nước
Chịu trách nhiệm chính trong việc kiểm soát, xử lý phương tiện trái phép. Duy trì tuần tra thường xuyên, không theo phong trào. Áp dụng chế tài đủ mạnh, đúng đối tượng
2. Ban Quản lý Vịnh Hạ Long: Điều phối lực lượng hiệu quả. Minh bạch quy trình xử lý Tránh tạo cảm giác “dễ xử ai thì xử”
3. Chủ tàu du lịch :Tuyên truyền, nhắc nhở du khách Không tiếp tay, không thỏa hiệp .Phối hợp khi có tình huống phát sinh
4. Người bán hàng rong: Phải được đưa vào diện quản lý rõ ràng .Có lộ trình chuyển đổi sinh kế hợp pháp. Không thể để họ tồn tại ngoài vòng pháp luật mãi mãi
Giải pháp nào để chấm dứt “vòng lặp bán hàng rong”? Muốn giải quyết tận gốc, cần: Giải pháp sinh kế bền vững cho người dân . Phân vùng hoạt động rõ ràng trên vịnh . Ứng dụng công nghệ giám sát .Tuyên truyền mạnh mẽ đến du khách .Xử lý đúng người – đúng lỗi – đúng trách nhiệm
Không thể giữ danh xưng Di sản thế giới bằng cách xử lý nửa vời : Vịnh Hạ Long không thể giữ được hình ảnh đẹp trong mắt du khách nếu:
Bán hàng rong vẫn tồn tại. Trách nhiệm bị đẩy vòng quanh. Doanh nghiệp du lịch phải “gánh thay” phần việc quản lý nhà nước.
Xử lý chủ tàu không thể thay thế cho việc xử lý đúng đối tượng vi phạm. Muốn chấm dứt bán hàng rong trên Vịnh Hạ Long, cần một cách tiếp cận thẳng thắn, quyết liệt và công bằng.
👉 Câu hỏi cuối cùng cần được trả lời rõ ràng: Nếu người bán hàng rong vẫn tồn tại, chủ tàu bị xử lý, du khách bị làm phiền –
vậy ai mới là người chịu trách nhiệm cao nhất cho sự tồn tại dai dẳng của vấn đề này?
